ب. مسيحيان شرقي
بونيفاس جِـراچي1
موٴلف رسالهاي در باب دامپزشكي، كه احتمالاً در زمان شارل اول آنژويي (1265 ـ 1282)، در جراچه واقع در كالابريا برآمد. معلوم نيست رسالهٴ درمان بيماريها كه او تأليف كرده است در اصل به لاتيني بوده يا به يوناني. او نامي لاتيني دارد و متن يوناني كتابش هم در دست نيست؛ با اين همه، فرض يوناني بودنش نامعقول نيست. در آن هنگام، مردم يونانيزبان در كالابريا ميزيستند و دست كم دو نسخه حاكي از آن است كه به دست راهبي به نام استاد آنتونيو داپِرا به لاتيني (يا ايتاليايي) ترجمه شده باشد.
در كتابخانهٴ پيرپونت مورگان نيويورك نسخهٴ ايتاليايي زيبايي از رسالهٴ بونيفاس وجود دارد (شمارهٴ 735) كه در حدود 1345، در جنوب ايتاليا كتابت و تذهيب شده است. در آن بهطور ضمني اظهار شده (در برگ 48 ـ ر) كه راهب دومينيكي استاد آنتونيو داپِرا آن را ازيوناني به لاتيني ترجمه كرده است و شارل اول چنان بونيفاس را دوست ميداشت كه او را به لقب شواليه مفتخر ساخت و املاكي در جراچهٴ كالابريا بدو بخشيد. در آن تصويرهاي ناشيانهاي از بيماريهاي مختلف اسب و چگونگي معالجهٴ آنها، همچنين تصويري از صورت فلكي اسب ديده ميشود. نسخههاي ديگري از اين رساله (از قبيل نسخههاي ناپل، مانهايم، و وُلفِنبوتِل) هم مصورند. مقايسهٴ متنها و تصويرهاي اين نسخهها، همچنين بررسي ساير نسخههاي از اين قبيل، مثلاً رسالههاي دامپزشكي اسپانيا كه قبلاً ذكرشان گذشت، باارزش خواهد بود2. هرچند نسخهٴ پيرپونت مورگان مربوط به سدهٴ چهاردهم است، سبك تصاويرش نشان ميدهد كه بايد اصل آنها قديميتر باشد؛ مسلماً با انجيل مانفرد (واتيكان، شمارهٴ 36) و بازنامهٴ فردريك دوم (واتيكان، پالاتينا، شمارهٴ 1071) ارتباط دارند.
مورِپسـوس3
پزشك بيزانسي، كه در اسكندريه زاده شد؛ در دربار نيقيه برآمد، و طبيب يوانس سوم (امپراتور از 1222 تا 1254) بود؛ سفرهاي زيادي داشت؛ عمر درازي كرد، چون از نيكولاس سوم (پاپ از 1277 تا 1280)، ياد كرده است.
در اواخر عمر، يعني حدود 1280، مجموعهٴ مفصلي از نسخههاي طبي فراهم ساخت، كه در